Η Ευρωπαϊκή Σύμπραξη για τη Βιοποικιλότητα Biodiversa+, η Δράση Water JPI και οι συνεργάτες τους έχουν δημοσιεύσει μια σειρά από ενημερωτικά τεύχη με προτάσεις για χάραξη πολιτικής (policy briefs) με βάση τα αποτελέσματα 22 Ευρωπαϊκών ερευνητικών έργων. Τα τεύχη αυτά παρουσιάζουν αποτελέσματα δεκαετούς έρευνας γύρω από την επιστήμη της αποκατάστασης της φύσης (restoration) και προτάσεις για πρακτικά, σταδιακά βήματα ανάληψης δράσης σε σχέση με τα άρθρα του Ευρωπαϊκού Κανονισμού για τη Φυσική Αποκατάσταση (Nature Restoration Regulation (NRR)) και τις απαιτήσεις των Εθνικών Σχεδίων Αποκατάστασης (ΕΣΑ) που καλούνται να υποβάλουν τα Κράτη Μέλη (κ-μ) στην ΕΕ.
Τα ενημερωτικά τεύχη προσφέρουν μια σφαιρική εικόνα μερικών από τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν τα κ-μ. Καθώς τα ακραία κλιματικά φαινόμενα εντείνονται, δείχνουν, για παράδειγμα, πώς οι βασισμένες στη φύση λύσεις (Nature-based Solutions) μπορούν να μειώσουν την πίεση από τις καταιγίδες και τις πλημμύρες σε αστικές λεκάνες απορροής, και πώς η εκτίμηση των κλιματικών κινδύνων μπορεί να συμβάλλει στην αποτελεσματική αποκατάσταση καθώς οι συνθήκες μεταβάλλονται.
Υπογραμμίζουν επίσης πως λιγότερες από μία στις δέκα εθνικές πολιτικές αποκατάστασης σήμερα συζητούν τις ακούσιες συνέπειες της αποκατάστασης στην υγεία και την κοινωνία, παρά την εμπεριστατωμένη σχέση ανάμεσα στην αλλαγή χρήσης γης και τις αναδυόμενες μολυσματικές ασθένειες. Επίσης επισημαίνουν πως η ιδιωτική χρηματοδότηση της φυσικής αποκατάστασης στην Ευρώπη παραμένει περιορισμένη πέραν των προστατευόμενων περιοχών, παρά την ανάγκη για ετήσια επένδυση ύψους €65δις περίπου.
Η Σύμπραξη Biodiversa+ και το δίκτυο από 81 εταίρους σε 39 χώρες καλούν τα κ-μ και τις εθνικές τους αρχές εφαρμογής να συμβουλευτούν αυτά τα τεύχη πολιτικής ως πρακτικούς οδηγούς κατά την προετοιμασία των εθνικών σχεδίων δράσης τους.
Βρείτε εδώ τα ενημερωτικά τεύχη πολιτικής: https://www.biodiversa.eu/restoration/
Προχωρά η κατάρτιση του πρώτου Εθνικού Σχεδίου Αποκατάστασης της Ελλάδας
Η Ελλάδα βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο προετοιμασίας του πρώτου Εθνικού Σχεδίου Αποκατάστασης (ΕΣΑ), στο πλαίσιο της εφαρμογής του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1991 για την Αποκατάσταση της Φύσης.
Αρμόδια αρχή για την εφαρμογή του Κανονισμού είναι το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ), το οποίο συνεργάζεται για την κατάρτιση του ΕΣΑ με το Εθνικό Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Γουλανδρή – Ελληνικό Κέντρο Βιοτόπων-Υγροτόπων (ΕΜΦΙΓ-ΕΚΒΥ), με χρηματοδότηση από το Πράσινο Ταμείο.
Έως αυτή τη στιγμή, έχει ολοκληρωθεί σημαντικό μέρος των προπαρασκευαστικών, επιστημονικών και τεχνικών εργασιών για την κατάρτιση του ΕΣΑ. Έχουν προσδιοριστεί οι κύριες ανάγκες αποκατάστασης και έχει διαμορφωθεί η «δεξαμενή» των υφιστάμενων και προτεινόμενων μέτρων αποκατάστασης και των περιοχών στις οποίες θα εφαρμοστούν. Οι περιοχές καλύπτουν χερσαία και παράκτια οικοσυστήματα και οικοσυστήματα γλυκών υδάτων, θαλάσσια, δασικά, γεωργικά και αστικά οικοσυστήματα. Επίσης, προσδιορίζονται μέτρα για την αποκατάσταση της φυσικής συνδεσιμότητας των ποταμών και την ενίσχυση των πληθυσμών των επικονιαστών.
Για τον πρώτο χρονικό ορίζοντα εφαρμογής, έως το 2030, το ΕΣΑ αναμένεται να βασιστεί σε σημαντικό βαθμό σε υφιστάμενα και ώριμα μέτρα που προβλέπονται σε εγκεκριμένα ή υπό εκπόνηση σχέδια και προγράμματα, καθώς και σε έργα που ήδη υλοποιούνται ή έχουν δρομολογηθεί. Παράλληλα, σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ίδιου του Κανονισμού, ιδιαίτερη βαρύτητα θα δοθεί στην αποκατάσταση εντός των περιοχών του δικτύου Natura 2000.
Στη διαδικασία συμμετέχει ευρύ φάσμα αρμόδιων υπηρεσιών, επιστημονικών και παραγωγικών φορέων, οργανώσεων κ.λπ. Τον Δεκέμβριο 2025 πραγματοποιήθηκαν δύο ανοικτές διαδικτυακές ενημερωτικές συναντήσεις, στις οποίες συμμετείχαν περισσότερα από 400 άτομα, με στόχο την ενημέρωση των ενδιαφερόμενων μερών και τη συλλογή προτάσεων για μέτρα αποκατάστασης και στοιχείων σχετικά με τη συνδεσιμότητα των ποταμών.
Τα επόμενα βήματα
Η Ελλάδα αναμένεται να υποβάλει το προσχέδιο του Εθνικού Σχεδίου Αποκατάστασης στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή εντός του 2026. Το χρονοδιάγραμμα της διαδικασίας επικαιροποιήθηκε ώστε να δοθεί επαρκής χρόνος για την ολοκλήρωση της επιστημονικής επεξεργασίας, την ενσωμάτωση νεότερων διαθέσιμων στοιχείων και τη διεξαγωγή ουσιαστικής δημόσιας διαβούλευσης, η οποία προσδιορίστηκε για τον Οκτώβριο 2026 για την εξασφάλιση ευρείας και ουσιαστικής συμμετοχής των εμπλεκόμενων φορέων.
Η ηλεκτρονική δημόσια διαβούλευση θα πραγματοποιηθεί μέσω της ιστοσελίδας του ΥΠΕΝ, με δυνατότητα ανοικτής υποβολής σχολίων και παρατηρήσεων. Παράλληλα, προβλέπεται η διοργάνωση συμμετοχικών δράσεων, όπως δια ζώσης ή/και διαδικτυακές ημερίδες, με στόχο την παρουσίαση του προσχεδίου, την ενημέρωση των αρμόδιων υπηρεσιών, των επιστημονικών και παραγωγικών φορέων, των οργανώσεων και λοιπών ενδιαφερόμενων μερών, καθώς και τη συζήτηση επί των προτεινόμενων μέτρων και των βασικών επιλογών του Σχεδίου. Μετά την ολοκλήρωση της διαβούλευσης, την αξιολόγηση των παρατηρήσεων και την τεχνική προετοιμασία της ηλεκτρονικής υποβολής, το προσχέδιο του ΕΣΑ θα υποβληθεί στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Το ΥΠΕΝ ενημέρωσε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 28 Αυγούστου 2026 για την πορεία προετοιμασίας του ελληνικού ΕΣΑ και τον επικαιροποιημένο προγραμματισμό.
Περισσότερες πληροφορίες για την αποκατάσταση της φύσης και την κατάρτιση του Εθνικού Σχεδίου Αποκατάστασης:
https://ypen.gov.gr/perivallon/viopoikilotita/apokatastasi-tis-fysis/
