beta version icon

1. Γενικές Πληροφορίες

Η Γενική Γραμματεία Έρευνας και Καινοτομίας (ΓΓΕK), ως αρμόδιος φορέας της Πολιτείας για θέματα πολιτικής Έρευνας, Τεχνολογικής Ανάπτυξης και Καινοτομίας, ολοκλήρωσε κατά την Προγραμματική Περίοδο (ΠΠ) 2014-2020 την χάραξη της Εθνικής Στρατηγικής για τις Ερευνητικές Υποδομές, και τη διαμόρφωση ενός Πολυετούς Χρηματοδοτικού Σχεδίου Ερευνητικών Υποδομών, το οποίο αναδεικνύει τις προτεραιότητες της χώρας για μακροπρόθεσμες επενδύσεις σε μεγάλης κλίμακας Ερευνητικές Υποδομές. Η πρωτοβουλία αυτή βασίστηκε στις διεθνώς αναγνωρισμένες πρακτικές που ακολουθούνται στην πλειονότητα των Κρατών Μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ, παράλληλα, θα πρέπει να σημειωθεί ότι η διαμόρφωση Εθνικής Στρατηγικής και Πολυετούς Χρηματοδοτικού Σχεδίου Ερευνητικών Υποδομών απετέλεσε προαπαιτούμενη συνθήκη (ex-ante conditionality) για τη χρηματοδότησή τους από τα Διαρθρωτικά Ταμεία στην ΠΠ 2014-2020. Το Χρηματοδοτικό Σχέδιο περιλαμβάνει 28 Ερευνητικές Υποδομές εθνικής εμβέλειας, ως επί το πλείστον κατανεμημένες.

Για την διαμόρφωση της Στρατηγικής για τις Ερευνητικές Υποδομές κατά την Προγραμματική Περίοδο 2021-27 η ΓΓΕΚ αξιοποιεί την Υπηρεσία Υποστήριξης Πολιτικής (Policy Support Facility) της Γενικής Διεύθυνσης Έρευνας και Καινοτομίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Για το σκοπό αυτό ανατίθεται σε Ομάδα Διεθνών Εμπειρογνωμόνων η εξέταση των επιδόσεων των 28 Ερευνητικών Υποδομών του Πολυετούς Χρηματοδοτικού Σχεδίου, η συμβολή τους στην οικονομία και την κοινωνία, η συνάφειά τους με τη Στρατηγική Έξυπνης Εξειδίκευσης, η διεθνής αναγνωρισιμότητα και οι προοπτικές εξέλιξής τους.  

Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι έννοια των ερευνητικών υποδομών δεν περιορίζεται σε κτιριακές εγκαταστάσεις και εξοπλισμό, αλλά περιλαμβάνει το ανθρώπινο δυναμικό, την τεχνογνωσία, την πληροφορία, την δικτύωση και όλα τα απαιτούμενα άυλα στοιχεία για την λειτουργία και πλήρη αξιοποίησή τους. Η ΓΓΕΚ σχεδιάζει και υλοποιεί μια διαφανή και αξιόπιστη διαδικασία, βασισμένη σε Ευρωπαϊκά πρότυπα, για να καταγράψει τις ανάγκες της ελληνικής ερευνητικής κοινότητας και του παραγωγικού τομέα σε Ερευνητικές Υποδομές, να προωθήσει τις απαιτούμενες συνέργειες και συνεργασίες, να αξιολογήσει και τελικά να εντοπίσει τις ολοκληρωμένες υποδομές εθνικής εμβέλειας και ανοικτής πρόσβασης με στοιχεία εξωστρέφειας, βιωσιμότητας και υποστήριξης της καινοτομίας, οι οποίες υλοποιούνται και λειτουργούν κατά προτεραιότητα στην ΠΠ 2014 – 2020 αλλά και πέραν αυτής.

Στον χώρο αυτό θα βρείτε το Πολυετές Χρηματοδοτικό Σχέδιο Ερευνητικών Υποδομών καθώς και τα κύρια ορόσημα για την διαμόρφωσή του.

2. Πολυετές Χρηματοδοτικό Σχέδιο Ερευνητικών Υποδομών

H διαμόρφωση ενός Πολυετούς Σχεδίου Χρηματοδότησης των Ερευνητικών Υποδομών (ΕΥ) απετέλεσε προαπαιτούμενη συνθήκη (ex-ante conditionality) για την ενεργοποίηση του συνόλου των πόρων του ΕΣΠΑ 2014-20 για δράσεις ΕΤΑΚ. Στην παρούσα ενότητα μπορείτε να βρείτε την τρέχουσα έκδοση του Πολυετούς Σχεδίου Χρηματοδότησης των Ερευνητικών Υποδομών καθώς και βασικά ορόσημα στην διαμόρφωσή του.

3. Ιστορικό

Η Γενική Γραμματεία Έρευνας και Καινοτομίας (ΓΓΕΚ), εξέδωσε τον Δεκέμβριο του 2014 ένα σχέδιο Εθνικού Οδικού Χάρτη Ερευνητικών Υποδομών. Η διαδικασία κατάρτισης του Οδικού Χάρτη ανέδειξε 26 ερευνητικές υποδομές οι οποίες αποτελούν επωφελείς για τη χώρα μακροπρόθεσμες επενδύσεις, χαρακτηρίζονται από επιστημονική και τεχνολογική αριστεία και συμβάλλουν στην οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη της χώρας.

H χρηματοδότηση των ερευνητικών υποδομών μέσω του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Ανταγωνιστικότητα, Επιχειρηματικότητα και Καινοτομία» (ΕΠΑΝΕΚ) 2014-2020 απαιτεί την πλήρη ευθυγράμμισή τους με τις προτεραιότητες της Εθνικής Στρατηγικής ΕΤΑΚ για την Έξυπνη Εξειδίκευση (RIS3). Για το σκοπό αυτό, η ΓΓΕΚ προχώρησε με τη βοήθεια μιας Επιτροπής Υψηλού Επιπέδου απαρτιζόμενης από διεθνούς κύρους εμπειρογνώμονες της Ελλάδας και του εξωτερικού, στην προτεραιοποίηση των 26 ΕΥ του Οδικού Χάρτη. Η διαδικασία ανέδειξε 20 από αυτές οι οποίες εναρμονίζονται πλήρως με τις στρατηγικές προτεραιότητες της RIS3 της ΠΠ 2014-2020 και αναμένεται να συμβάλλουν σημαντικά στην ενίσχυση των καινοτομικών επιδόσεων της χώρας. Οι προαναφερθείσες υποδομές συμπεριλαμβάνονται στο Πολυετές Χρηματοδοτικό Σχέδιο Ερευνητικών Υποδομών.

4. Περιφερειακή Αριστεία

Κατά τη διαμόρφωση του Πολυετούς Χρηματοδοτικού Σχεδίου Ερευνητικών Υποδομών 2014-20 παρατηρήθηκε σημαντική υστέρηση συμμετοχής φορέων από παραμεθόριες και νησιωτικές περιφέρειες ή και περιφέρειες με χαμηλές επιδόσεις σε έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη. Η υστέρηση αυτή αντικατοπτρίζεται τόσο  από τους σχετικούς δείκτες (Ακαθάριστη Δαπάνη για ΕΤΑ) όσο και από την συμμετοχή τους στις προκηρύξεις εθνικών δράσεων ΕΤΑΚ. Οι έντονες αυτές περιφερειακές ανισότητες είναι εμφανείς στον Πίνακα 1 και  στο Διάγραμμα 1 (Περιφερειακή ΑΔΕΤΑ, συμμετοχή στο «Ερευνώ – Δημιουργώ – Καινοτομώ», συμμετοχή  στις υποδομές του Εθνικού Χρηματοδοτικού Σχεδίου Α και Β κύκλου).

ΠΙΝΑΚΑΣ 1: Επιδόσεις ελληνικών περιφερειών στην έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη
Περιφέρεια ΑΕΔΕΤΑ Περιφέρειας  (Μ€) Ερευνώ-Δημιουργώ-Καινοτομώ (% επί του συνόλου εγκρίσεων της δράσης) Ερευνητικές Υποδομές [Α(20)+Β(4)] Κύκλου  (% επί του συνόλου εγκρίσεων της δράσης)
Αττικής 1.022 34,25% 52,87%
Κεντρικής Μακεδονίας 251 26,95% 12,37%
Κρήτης 126 8,52% 16,03%
Δυτικής Ελλάδας 103 8,55% 8,64%
Θεσσαλίας 56 6,13% 4,17%
Αν. Μακεδονίας & Θράκης 46 4,48% 2,68%
Ηπείρου 45 4,00% 1,67%
Στερεάς Ελλάδας 39 2,02% 0,00%
Πελοποννήσου 23 2,35% 0,09%
Βορείου Αιγαίου 13 0,54% 0,78%
Δυτικής Μακεδονίας 12 1,28% 0,36%
Ιονίων Νήσων 9 0,60% 0,34%
Νοτίου Αιγαίου 9 0,34% 0,00%
Διάγραμμα 1: Συγκριτικό Διάγραμμα επιδόσεων ελληνικών περιφερειών

Για να αμβλύνει τις περιφερειακές αυτές ανισότητες, η ΓΓΕΚ σχεδίασε τη Δράση “Περιφερειακή Αριστεία” η οποία δίνει την ευκαιρία σε συγκεκριμένες περιφέρειες – στόχο να ενισχύσουν τις ερευνητικές τους υποδομές μέσα από την απόκτηση ή αναβάθμιση εξοπλισμού και την ενίσχυση δραστηριοτήτων όπως η παροχή υπηρεσιών, ιδιαίτερα προς τις ΜμΕ και τον παραγωγικό τομέα γενικότερα, η εκτέλεση ερευνητικού έργου,   η δικτύωση, η ενίσχυση της πρόσβασης και της ικανότητας διακυβέρνησης της υποδομής.  Οι επιλέξιμες για συμμετοχή στη Δράση Περιφέρειες είναι η Ανατολική Μακεδονία & Θράκη, η Δυτική Μακεδονία, η Ήπειρος, η Στερεά Ελλάδα, η Πελοπόννησος, το Βόρειο και Νότιο Αιγαίο και τα Ιόνια Νησιά. Στη Δράση έχουν ενταχθεί 44 έργα, δημόσιας δαπάνης άνω των 87 εκ. €. Τα χρηματοδοτούμενα μέσω της δράσης έργα εμπίπτουν στις προτεραιότητες των Περιφερειακών Στρατηγικών Έξυπνης Εξειδίκευσης των Περιφερειών – στόχων. Την Δράση διαχειρίζεται η ΕΥΔ ΕΠΑΝΕΚ.